W dniu 1 września br. przestały obowiązywać studia uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. Zastąpiły je plany ogólne (POG), które określają politykę przestrzenną na poziomie całej gminy.

W związku z dużym zainteresowaniem oraz licznymi pytaniami od naszych użytkowników, dotyczącymi formy i treści generowanych dokumentów z POG, chcemy przybliżyć kilka kwestii, które są kluczowe dla zrozumienia tej tematyki.

Na wstępie należy przypomnieć, że POG jest pierwszym z nowych aktów planowania przestrzennego opracowanych w ramach wdrażanej reformy planistycznej, który został zaprojektowany i wykonany w całości w postaci elektronicznej bazy danych GIS. Różni się znacznie od tworzonych przez lata miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, składających się z tekstu merytorycznego (uchwały) oraz załącznika graficznego o charakterze rysunku analogowego.

Informacja planistyczna POG zapisana jest w załączniku elektronicznym GML, a nie w treści uchwały, i bazuje na standardowej, ujednoliconej strukturze. Dzięki temu POG jest dokumentem, którego treść i sposób prezentacji jest taki sam niezależnie od gminy. Mamy więc tu sytuację inną niż w przypadku MPZP, które – w zależności od jednostki – mogą się od siebie znacznie różnić strukturą, prezentacją graficzną, symboliką i sposobem zapisu.

Prowadzi to do bardzo ważnego wniosku, który – jak zaraz pokażemy na przykładach – ma już realizację w praktyce: dokumenty generowane z POG powinny być jednolite, aby obywatel występujący np. o wypisy i wyrysy z POG w trzech różnych gminach mógł otrzymać dokumenty przedstawiające informacje w porównywalnej, uporządkowanej formie.

Wypis i wyrys z POG nie jest sam w sobie klasycznym pismem urzędowym, a raportem generowanym automatycznie przez system teleinformatyczny z bazy danych. Można go porównać do wypisu i wyrysu z EGiB, który niezależnie od tego, z którego powiatu otrzymujemy dokument, będzie zawierał określone informacje w uporządkowanej, bardzo zbliżonej do siebie formie. Nie podlega on przekształceniom, edycjom, dodawaniu elementów itd., co należy uznać za zaletę, a nie ograniczenie rozwiązania. Automatyczne generowanie dokumentu eliminuje ryzyko pojawienia się błędów redakcyjnych, pominięć czy niespójności, które mogą wystąpić przy ręcznym tworzeniu i edycji.

Dostępne już dziś przykłady z zakresu POG potwierdzają, że jest to postępowanie zgodne z ideą standaryzacji. Przykładem może być uzyskany wypis i wyrys z POG dla miasta Poznania, przygotowany przez Miejską Pracownię Urbanistyczną (zobacz dokumenty). Wnioskodawca otrzymał je jako załączniki do pisma przewodniego zawierającego m.in. numer sprawy. Należy przy tym zwrócić uwagę, że zarówno wypis, jak i wyrys nie zawierają żadnych spersonalizowanych informacji o wnioskodawcy, pieczątek, dodatkowych opisów itd.

Podobne podejście zastosowano w dokumentach generowanych za pomocą usługi e-Wyrys POG udostępnionej przez MRiT w ramach Rejestru Urbanistycznego. Wygenerowany dokument (zobacz dokument) zawiera tylko najważniejsze informacje wynikające z uchwalonego planu ogólnego – nie znajdziemy w nim treści niezwiązanych bezpośrednio z POG.

Analiza obu tych przykładów pokazuje, że w wypisie przekazywane są przede wszystkim niezbędne informacje wynikające z uchwalonego planu ogólnego. Nie ma tam dodatkowych informacji dotyczących MPZP, opłaty skarbowej czy innych treści, które nie wynikają bezpośrednio z POG. Korzyści z takiej standaryzacji – poza oczywistymi, takimi jak oszczędność czasu i kosztów generowania – należy upatrywać przede wszystkim w łatwości odbioru tych dokumentów przez ich głównych konsumentów, tj. obywateli, a także przez środowisko profesjonalistów, takich jak notariusze, projektanci czy przedstawiciele instytucji finansowych.

Na koniec warto jeszcze wyraźnie rozgraniczyć role dwóch dokumentów, które bywają ze sobą mylone. Informacje związane z obsługą wniosku – m.in. od kogo i do kogo wpłynął, w jakiej sprawie, o statusie opłaty czy sposobie doręczenia (np. informacja o wysyłce za pośrednictwem eDoręczeń) – powinny znaleźć się w piśmie przewodnim, które jednostka przygotowuje odrębnie i może dostosować do własnych potrzeb (własna treść, font, identyfikacja wizualna). Natomiast wypis, wyrys czy zaświadczenie stanowią profesjonalny, generowany z systemu załącznik do tego pisma – nie jego treść. Zdajemy sobie sprawę, że w niektórych jednostkach wprowadzenie takiego podejścia stosowanego w narzędziu iGeoPOG będzie wymagało modyfikacji dotychczasowego sposobu obsługi wniosków, ale ostatecznie doprowadzi do uproszczenia i ujednolicenia procedur, a także wpisze się w szeroko pojętą cyfryzację administracji.

Kontynuując lipcowy wątek pytań dotyczących RU, informujemy, że nie otrzymaliśmy dotychczas żadnej specyfikacji API do zasilania Rejestru Urbanistycznego w sposób automatyczny, co pozwoliłoby zastąpić ręczną pracę urzędników przy dodawania aktów do RU. 

Z bieżącej korespondencji wiemy, że jednym z najczęściej zgłaszanych przez Państwa problemów jest brak możliwości wgrania poprawionej wersji pliku, który został już wgrany do Rejestru. Część użytkowników Rejestru, zwróciło się z zapytaniem do MRiT-u co należy zrobić w takiej sytuacji – odpowiedzi przedstawiamy poniżej.

Pytanie:
„Do Rejestru Urbanistycznego omyłkowo została wgrana wstępna wersja projektu planu zamiast właściwej uchwalonej wersji. Proszę o informację w jaki sposób usunąć plik z systemu. Ustawianie statusu "nieaktualny" nie będzie właściwym rozwiązaniem problemu ponieważ ta wersja nigdy nie była obowiązująca/aktualna.”
Odpowiedź:
„Po przeanalizowaniu Państwa prośby od strony technicznej musimy z przykrością poinformować, iż nie ma możliwości podmiany pliku na bazie danych na środowisku produkcyjnym. Wynika to z faktu, iż nie istnieją odpowiednie podstawy prawne aby wykonywać takie akcje, a wgrany plik z podpisem mógł już być przez kogoś wykorzystany w ramach Rejestru Urbanistycznego np. jako podstawa generowania eWyrysu.
Podmiana pliku przez zespół administratorów mogłaby implikować więc konsekwencje prawne. Rozwiązaniem jest wstawienie nowej wersji pliku z Państwa strony.” 

Pytanie:
„Czy istnieje możliwość wprowadzenia do Rejestru Urbanistycznego opcji usuwania błędnie wprowadzonych APP? Przy próbie dodania APP sąsiadującego z już udostępnionym pojawiły się błędy dotyczące topologii mpzp (nakładanie się planów), wobec czego należałoby jeszcze raz wygenerować GML dla obu planów i ponownie dodać dwa APP. W tej chwili aby to zrobić trzeba zmienić status temu udostępnionemu APP, ponownie go udostępnić z poprawionym GMlem i kolejno dodać drugi - sąsiadujący plan.”
Odpowiedź:
„Na obecnym etapie nie planujemy zmiany kryteriów walidacji przestrzennej. Jest ona wywoływana ponieważ istnieje niewielka część wspólna pomiędzy obszarami, pomimo tego iż oprogramowanie zewnętrzne (np. QGIS) nie zwraca części wspólnej. Złagodzenie zasad walidacji mogłoby prowadzić do obniżenia jakości danych oraz niespójności aktów planowania przestrzennego. W przypadku występowania nakładających się geometrii konieczne jest ich skorygowanie i ponowne przygotowanie aktu planowania przestrzennego zgodnie z obowiązującymi wymaganiami.” 

Mając powyższe poważne wątpliwości na uwadze, co do zasady sugerujemy wstrzymanie się z pośpieszną publikacją APP w RU. Warto poczekać na narzędzia kontrolujące, które oszczędzą niepotrzebnych kłopotów. jest również szansa, że kiedyś pojawi się API, które umożliwi nam pełną automatyzację umieszczania danych. Jednocześnie przypominamy, że ostateczny termin udostępnienia wszystkich obowiązujących aktów planowania przestrzennego w Rejestrze Urbanistycznym to 30 listopada 2026 r.